Câu hỏi để lại từ cảnh Koo Sung-hwan bôi kem chống nắng: Vì sao nám vẫn còn sau mùa hè?

Trong chương trình ‘I Live Alone’ phát sóng trên MBC ngày 17 tháng 5 năm 2024, hình ảnh Koo Sung-hwan bôi kem chống nắng đặc biệt thu hút sự chú ý. Lớp kem trắng còn lại trên mặt gần như phủ kín màn hình, và đài truyền hình cũng công bố cảnh này dưới dạng một video chính thức có tiêu đề về việc chống tia UV. Nhớ lại hình ảnh đó, một câu hỏi tự nhiên xuất hiện: Chỉ cần chăm chỉ bôi kem chống nắng thì nám và các đốm sạm đã hình thành có biến mất không? [1·2]

Với những người bận tâm về nám, mùa thu là một mùa khá đặc biệt. Cái nóng của ánh nắng đã giảm, nhưng những mảng nâu trong gương vẫn còn nguyên. Họ có thể cảm thấy kem chống nắng đã bôi suốt mùa hè không đem lại hiệu quả, rồi băn khoăn liệu có nên thực hiện một liệu trình mạnh hơn. Tuy nhiên, hiệu quả chống nắng và hiệu quả điều trị sắc tố đã hình thành là hai vấn đề khác nhau. Kem chống nắng là nền tảng quan trọng của việc điều trị, còn phương pháp cần thiết sẽ tùy thuộc vào bản chất của đốm sạm. [3·4]

Mọi đốm nâu trên má đều là nám sao?

Nếu những chấm nâu nhỏ đã xuất hiện từ nhỏ và đậm màu hơn vào mùa có nhiều nắng, đó có thể là tàn nhang. Ngược lại, nếu các mảng nâu hoặc xám nâu xuất hiện tương đối rộng ở vùng gò má, má hoặc trán, có thể nghĩ đến nám. Ngoài ánh nắng, thay đổi nội tiết tố và yếu tố di truyền cũng liên quan đến nám. Đây không chỉ là vấn đề xảy ra ở người mang thai; nam giới cũng có thể bị nám. Tuy nhiên, những đặc điểm này chỉ là manh mối tham khảo, không phải tiêu chí để chẩn đoán xác định chỉ dựa trên hình ảnh. [3·5·6]

Cách gọi ‘đồi mồi’ cũng cần được xem xét kỹ hơn. Đốm nâu phẳng là lentigo do ánh nắng, trong khi dày sừng tiết bã có bề mặt dày hoặc sần sùi; đây là những tổn thương khác nhau. Khi các đốm nâu xuất hiện theo tuổi tác được gọi chung trong đời sống hằng ngày, người ta dễ nghĩ rằng chúng cũng được điều trị giống nhau. Tuy nhiên, thuốc bôi phù hợp với nám, laser dùng cho từng tổn thương sắc tố riêng lẻ và phương pháp loại bỏ tổn thương nhô cao có những mục đích khác nhau. Trong lần khám đầu tiên, trước khi tìm cách xóa, cần xác định mình đang muốn xóa điều gì. [6·7·8]

Vì sao nám đậm màu hơn dù tôi đã bôi kem chống nắng?

Nám không hình thành do một nguyên nhân duy nhất. Bệnh viện Asan Seoul giải thích rằng tia UV kích thích các tế bào sản sinh melanin, từ đó làm nám nặng hơn. Khi giảm tiếp xúc với ánh nắng, nám có thể mờ đi, nhưng không phải mọi đốm đều biến mất hoàn toàn. Vì vậy, chỉ dựa vào việc nám vẫn còn dù đã dùng kem chống nắng thì không thể kết luận sản phẩm không có tác dụng hoặc việc chăm sóc đã thất bại. [3]

Thay vào đó, hãy nhìn lại cả ngày sau buổi sáng. Bạn có bôi lại trong lúc đi bộ buổi trưa hoặc tập thể thao ngoài trời không? Bạn có bảo vệ cả tai và cổ chứ không chỉ khuôn mặt không? Bạn có tận dụng mũ hoặc bóng râm không? Những điều này sẽ làm thay đổi kế hoạch chăm sóc thực tế. Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc cũng khuyến nghị kết hợp kem chống nắng với quần áo che phủ da, mũ và kính râm. Thời tiết se lạnh không có nghĩa là không tiếp xúc với tia UV. Vào những ngày ở ngoài trời lâu như đi ngắm lá thu hoặc chơi golf, cần lấy kem chống nắng trong túi ra bôi lại. [9·10]

Người bị nám cũng nên lưu ý đến màu của sản phẩm. Học viện Da liễu Hoa Kỳ cho biết ngoài tia UV, ánh sáng khả kiến cũng có thể làm nám nặng hơn, vì vậy đưa kem chống nắng có màu chứa oxit sắt vào nhóm lựa chọn. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào tên gọi ‘nâng tông’ để kỳ vọng hiệu quả bảo vệ tương tự. Cần kiểm tra cả khả năng chống tia UV và thành phần sản phẩm. [10]

Nếu muốn xóa nhanh, có nên làm laser trước không?

Laser là một phương pháp điều trị thực tế được sử dụng trong kiểm soát sắc tố. Tuy nhiên, cách tiếp cận ‘đã là màu nâu thì dùng cùng một loại laser’ là không phù hợp. Severance giải thích rằng kết quả điều trị nám thay đổi tùy theo loại da, độ sâu của sắc tố và các yếu tố khác; giữa các lần điều trị cần có thời gian hồi phục. Học viện Da liễu Hoa Kỳ cũng đề xuất lấy chống nắng và thuốc bôi làm nền tảng điều trị nám, sau đó bổ sung thủ thuật khi cần. [4·5]

Đặc biệt, nám chỉ tạm thời nhạt đi và nám không đậm màu trở lại là hai chuyện khác nhau. Việc nên lặp lại laser, dùng thuốc bôi trước hay để làn da đang bị kích ứng được nghỉ ngơi cần được quyết định sau khi chẩn đoán. Cũng cần được giải thích về các phản ứng sau thủ thuật như đỏ da, đóng vảy hoặc sắc tố tạm thời đậm hơn. Nếu có lịch trình quan trọng hoặc chuyến du lịch, không nên chỉ hẹn ngày điều trị mà nên trao đổi cả về thời gian hồi phục và kế hoạch tiếp xúc với ánh nắng. [4·8]

Thuốc bôi cũng không nên tự ý trộn với nhau như mỹ phẩm. Với nám, có thể cân nhắc các thuốc chứa hoạt chất như hydroquinone hoặc axit azelaic, nhưng cần lựa chọn loại phù hợp với làn da và thời gian sử dụng thích hợp. Nên tránh vội vàng mua ‘kem trộn không rõ thành phần’ hoặc sản phẩm làm trắng từ nước ngoài. FDA Hoa Kỳ cảnh báo về nguy cơ của các sản phẩm chứa thủy ngân và sản phẩm làm trắng hydroquinone chưa được phê duyệt bán tự do, đồng thời phân biệt riêng các sản phẩm hydroquinone do nhân viên y tế kê đơn. Tại Hàn Quốc, cần lựa chọn theo thông tin được cấp phép trong nước và hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. [3·11]

Những tổn thương này cũng có thể xóa bằng thủ thuật thẩm mỹ sao?

Những nốt nhanh chóng to lên ở một vị trí, thay đổi màu sắc hoặc hình dạng, tổn thương trông khác biệt rõ rệt so với các nốt khác, hoặc tổn thương chảy máu hay ngứa cần được khám trước. Học viện Da liễu Hoa Kỳ hướng dẫn rằng những thay đổi này có thể là dấu hiệu cần kiểm tra ung thư da. Nếu trước tiên làm mờ tổn thương đáng ngờ bằng sản phẩm làm trắng hoặc laser, có thể bỏ lỡ cơ hội kiểm tra chính xác. Không phải mọi đốm nâu đều nguy hiểm, nhưng đừng vội xem một nốt đang thay đổi chỉ là đốm sạm thông thường. [8·12]

Khuyến nghị của bác sĩ Kang Jung-ha

Trong sinh hoạt hằng ngày, hãy bắt đầu với ba việc. Thứ nhất, trước khi ra ngoài, sử dụng sản phẩm chống nắng phổ rộng có khả năng ngăn cả tia UVA và UVB, rồi bôi lại khoảng hai giờ một lần khi ở ngoài trời. Hãy ưu tiên SPF 30 trở lên; nếu đổ nhiều mồ hôi hoặc tiếp xúc với nước, bôi lại theo hướng dẫn trên sản phẩm. Thứ hai, khi chơi golf, leo núi hoặc đi du lịch, hãy kết hợp mũ rộng vành với bóng râm. Thứ ba, nếu mỹ phẩm gây xót hoặc nóng rát, đừng cố tiếp tục sử dụng; đồng thời giảm các bước chăm sóc da chết gây kích ứng. [9·10]

Khi thăm khám, thứ tự điều trị được quyết định dựa trên hai hướng chính. Nếu được xác định là nám, hãy duy trì chống nắng và trao đổi về mức độ phù hợp của các thuốc bôi như hydroquinone hoặc axit azelaic. Laser chỉ nên được cân nhắc có chọn lọc sau khi xem xét đáp ứng với thuốc và việc chăm sóc hằng ngày, cũng như loại sắc tố và tình trạng da. Cần phân biệt kế hoạch điều trị nhắm vào từng tổn thương như lentigo do ánh nắng với kế hoạch điều trị nám; đồng thời xác nhận trước các tác dụng phụ như đỏ da, đóng vảy, thay đổi sắc tố và thời gian hồi phục. Điều đầu tiên nên đặt lịch không phải là một gói điều trị nhiều buổi, mà là buổi tư vấn để xác định sắc tố của mình là gì. [3·4·8]

Bài viết này cung cấp thông tin sức khỏe phổ thông; việc chẩn đoán và điều trị cá nhân cần được quyết định thông qua thăm khám.

Những câu chuyện da liễu thú vị vì làn da khỏe mạnh

Dựa trên kinh nghiệm về các thủ thuật da liễu tích lũy trong 16 năm điều hành phòng khám Seolreim Gangnam, bác sĩ chia sẻ một cách dễ hiểu và gần gũi những phương pháp chăm sóc da có thể áp dụng trong đời sống hằng ngày, cùng những câu chuyện thú vị về da liễu xoay quanh nghệ sĩ, người nổi tiếng và các chương trình truyền hình. Thông qua kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tế, bác sĩ mong muốn giúp làn da của bạn khỏe mạnh và rạng rỡ hơn. Hy vọng loạt bài này sẽ mở rộng hiểu biết của bạn về làn da và giúp bạn khám phá cách yêu thương bản thân hơn.

Bác sĩ trưởng Kang Jung-ha (Phòng khám Seolreim Gangnam)